Jinsi kahawa kijani inavyopangwa madaraja: Kenya AA, Ethiopia Daraja 1, Supremo, SHB

Mambo matatu ambayo madaraja hupima

• Ukubwa wa punje, unaopimwa kwa chekecheke (screens). Namba za chekecheke ni sehemu za 64 za inchi, kwa hiyo chekecheke 18 ina matundu ya mviringo ya inchi 18/64; kiwango cha Kenya kinaitaja kuwa mm 7.2.
• Kasoro: punje nyeusi, chachu, zilizoliwa na wadudu au zilizovunjika na takataka, zinazohesabiwa kwenye sampuli.
• Ubora wa ladha kikombeni na urefu wa mahali ilipolimwa, katika mifumo fulani.

Daraja si ahadi ya ladha. Loti mbili za Kenya AA zinaweza kuwa na ladha tofauti kabisa. Tumia daraja pamoja na alama za kuonja (cupping), hesabu ya kasoro na sampuli iliyoidhinishwa.

Kenya: E, AA, AB, PB, C, TT, T

Madaraja ya kawaida ya kahawa ya Kenya yamewekwa katika Jedwali la Nne la Kanuni za Kahawa (za Jumla) (Coffee (General) Regulations):

Wasifu wa nchi wa ICO unaongeza madaraja mawili ya kahawa ya buni (asili), MH na ML, na unasema E, AA, AB na PB huchukuliwa kuwa madaraja ya hadhi ya juu. Kahawa ya Kenya pia huonjwa (liquoring) kabla ya kuuzwa, na Sheria ya Kahawa ya 2026 hutoa leseni kwa waonjaji na maabara za kuonja zinazofanya kazi hiyo. Tazama loti za Kenya.

Ethiopia: Daraja 1 hadi Daraja 9, Q1 na Q2

Ethiopia hupanga madaraja kwa punje kijani na kwa kikombe. Katika mfumo wa Soko la Bidhaa la Ethiopia (ECX), tathmini ya punje kijani ni 40% ya jumla na ubora wa kikombe ni 60%. Jumla hutoa daraja:

Kahawa zilizopata daraja 1 hadi 3 katika tathmini hii ya kwanza zinaweza kuingia tathmini ya kikombe ya kahawa maalum (specialty): Q1 kwa kahawa za daraja 1 au 2 zenye alama 85 au zaidi, Q2 kwa kahawa za daraja 1 hadi 3 zenye alama 80 au zaidi. Kahawa zilizooshwa na za asili hupimwa kwa mizani tofauti. Tangazo la Sheria ya Uuzaji na Udhibiti wa Ubora wa Kahawa la Ethiopia (Na. 1051/2017) ndilo sheria inayosimamia ukaguzi na uthibitishaji wa ubora wa kahawa ya kuuza nje. Tazama loti za Ethiopia.

Kolombia: Supremo, Extra, Europa, UGQ, Excelso

FNC inaeleza maandalizi ya kahawa ya Kolombia ya kuuza nje kwa ukubwa wa chekecheke:

Excelso ni jina la FNC kwa kahawa yake kuu ya kibiashara ya Kolombia, inayoandaliwa kulingana na mahitaji ya mnunuzi ya chekecheke na kasoro. Kila muuzaji nje wa Kolombia lazima awe kwenye rejista ya wauzaji nje ya FNC, na kahawa yote hukaguliwa na FNC kabla ya kusafirishwa (Resolución 05 de 2015). Tazama loti za Kolombia.

Amerika ya Kati: SHB, SHG, HG

Madaraja ya Amerika ya Kati yamepewa majina kwa urefu wa mahali kahawa ilipolimwa, kwa sababu kahawa ya miinuko huiva polepole zaidi na kwa kawaida huwa nzito zaidi. Wizara ya Kilimo ya Guatemala (MAGA) inatoa viwango hivi:

Honduras hutumia High Grown (HG) na Strictly High Grown (SHG). Kanuni za biashara za IHCAFE zinazifafanua kwa punje na kikombe: punje za SHG kwa kawaida huwa na rangi ya kijani-samawati, hukaangika vizuri na huonyesha sifa bora za ladha, harufu, uzito kinywani na asidi. Viwango kamili vya urefu hutofautiana kati ya nchi, kwa hiyo andika daraja na urefu wa chini katika mkataba. Tazama loti za Guatemala na za Honduras.

Kipimo cha kahawa maalum (SCA)

Upangaji wa kahawa kijani wa Specialty Coffee Association huhesabu kasoro za Kundi la 1 (za msingi) na Kundi la 2 (za pili) katika sampuli ya gramu 350. Chini ya itifaki ya SCA ya 2004, daraja la kahawa maalum lilimaanisha kasoro sifuri za Kundi la 1 na si zaidi ya kasoro tano kamili za Kundi la 2. Tangu hapo SCA imehamia kwenye Coffee Value Assessment (CVA) na inarekebisha tathmini yake ya punje kwa kutumia utafiti mpya, kwa hiyo wanunuzi wengi sasa hutaja hesabu ya kasoro na alama za kikombe kando kando.

Kutumia madaraja unaponunua au kuuza

• Andika daraja la kitaifa na chekecheke katika mkataba, kwa mfano «Kenya AB, chekecheke 16 kwa uchache».
• Ongeza kiwango cha juu cha kasoro, unyevu wa juu na, kwa loti za kahawa maalum, alama za chini za kikombe.
• Idhinisha sampuli ya kabla ya kusafirisha na uilinganishe na sampuli ya kuwasili. Tazama jinsi ya kununua kahawa kijani moja kwa moja kutoka asili.